company logo

Szukaj

Przedszkole jest czynne od poniedziałku do piątku w godz. 6.00 - 17.00

Adres:
Przedszkole Nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi
16-400 Suwałki
ul. Putry 4b
tel. 87 567 15 54 - sekretariat


*Urszula Rutkowska - dyrektor

e-mail: dyrektor@p8.suwalki.eu

*Beata Kamińska – intendent

*Klaudia Buraczewska – pomoc administracyjna/referent

e-mail: sekretariat@p8.suwalki.eu

*Marta Wasilewska - prowadzenie strony internetowej

e-mail: strona.p8@gmail.com

 

 

 


Napisz do nas

Zapraszamy i czekamy na Was!

Stres u dzieci - od "zdrowego stresu" do traumy Drukuj

artykulChociaż stres kojarzony jest głównie ze światem dorosłych, to warto uświadomić sobie, że dotyka on także dzieci. Stres jest nieodłączną częścią ludzkiej natury, a z biegiem lat uczymy się jedynie stawiać mu czoła. Niedoświadczony mały człowiek nie dysponuje żadnymi umiejętnościami radzenia sobie ze stresem. Jak możemy mu pomóc?

Czym jest stres?
Przede wszystkim warto poznać naturę stresu. Stres jest biologiczną reakcją organizmu na codzienne wyzwania i życiowe zmiany – nie tylko negatywne, ale i pozytywne. W wyniku działania hormonów pobudzony zostaje nasz układ nerwowy, przyspiesza nasze tętno i oddech, wzrasta ciśnienie krwi, dzięki czemu szybko reagujemy na określony bodziec. Stres pozwala nam więc przetrwać w obliczu zagrożenia. Optymalny poziom pobudzenia naszego organizmu możemy nazwać zdrowym, pozytywnym stresem, ponieważ mobilizuje on nas do działania i rozwoju. Bez stresu – zmian i wyzwań, czujemy się znudzeni, pozbawieni energii i poczucia sensu. Dziecko doświadczające „zdrowego stresu” jest odprężone i jednocześnie pełne energii, wierzy w siebie, ma wyostrzoną uwagę. Z kolei zbyt długi i zbyt intensywny stres jest dla organizmu szkodliwy.

Objawy nadmiernego stresu u dzieci:
• ból głowy,
• problemy żołądkowe,
• wzmożone pocenie się,
• zaburzenia koordynacji i zwolniony refleks,
• poczucie lęku,
• trudności ze skoncentrowaniem się,
• problemy ze snem,
• u młodszych dzieci problemy z kontrolowaniem potrzeb fizjologicznych,
• tiki nerwowe,
• omdlenia,
• częste infekcje (nagminny stres obniża odporność).

Zestresowany kilkulatek
Kilkulatki, podobnie jak niemowlęta, nie lubią chaosu i są bardzo związane ze swoimi rodzicami (opiekunami). Do tego z reguły dochodzi także przywiązanie do miejsc (pokoik, dom) i rzeczy (zabawki, podusia). Stąd też maluchy nie przepadają za wszelkiego rodzaju zmianami. A zmiany w tym okresie życia (2-5 lat) często dzieciom towarzyszą.

Co może być źródłem stresu dla kilkulatka?
Powrót mamy do pracy po urlopie wychowawczym, pojawienie się rodzeństwa, zmiana opiekunki, rozpoczęcie uczęszczania do żłobka czy przedszkola, przeprowadzka, hospitalizacja oraz oczywiste stresory, niezależne od wieku, czyli rozejście się rodziców, choroba czy śmierć bliskiego członka rodziny.
Przed stresem związanym ze zmianami w życiu nie jesteśmy w stanie dziecka uchronić, a nawet nie powinniśmy, bo większość zmian, to ważny krok w rozwoju! Można jednak wiele zrobić, by pomóc dziecku przejść przez sytuację stresową i tym samym wzmocnić malucha na kolejne etapy w jego życiu:
• przede wszystkim, jak najwcześniej uznać, że dziecko wszystko rozumie i rozmawiać z nim, tłumaczyć, uprzedzać, odpowiadać na pytania; przygotowywać do zmian, które je czekają,
• obserwować dziecko i wszystkie niepokojące nas zachowania, reagować na nie; w razie nasilonych objawów stresu skontaktować się z psychologiem lub lekarzem!
• być przy dziecku, niezależnie od tego, co się dzieje; zapewniać o swojej miłości, nie oszczędzając przytulania i całusów,
• dać dziecku możliwość odreagowania przeżyć, szczególnie sprawdza się tutaj ruch na świeżym powietrzu albo zabawa, poprzez którą dziecko odgrywa różne wydarzenia w swoim życiu. Odreagowaniem emocji jest także płacz!
• po odreagowaniu, pomóc się dziecku wyciszyć, czyli zapewnić mu możliwość relaksu: przytulać, poczytać książkę, opowiedzieć bajkę, puścić łagodną muzykę, wspólnie porysować..
• warto poszukać w bibliotece czy Internecie bajek terapeutycznych, które świetnie pomagają dzieciom uporać się z trudnymi sytuacjami, jak np. wizyta u lekarza czy pojawienie się rodzeństwa.

Polecana literatura:
• Sapolsky Robert M., Dlaczego zebry nie mają wrzodów? Psychofizjologia stresu, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010
• Molicka Maria, Bajki terapeutyczne, Media Rodzina, 1999

TRAUMA
Oprócz „typowego” stresu, który dotyczy większości z nas, istnieje jeszcze jedna forma gwałtownego, niezwykle silnego stresu, który pozostawia po sobie trwały ślad. Jest nim trauma.

Co możemy uznać za wydarzenie traumatyczne?
Według podręcznika diagnostycznego DSM–IV za wydarzenie traumatyczne możemy uznać takie, podczas którego:
1. „dana osoba przeżyła, była świadkiem lub została skonfrontowana ze zdarzeniem lub zdarzeniami związanymi z rzeczywistą śmiercią lub zagrożeniem życia bądź poważnym zranieniem, zagrożeniem fizycznej integralności własnej czy innych ludzi,
2. reakcja tej osoby obejmowała intensywny strach, poczucie bezradności lub horroru”.1

Przykładem zdarzeń traumatycznych są, między innymi:
poważne wypadki (np. samochodowe), przemoc seksualna i fizyczna, zagrażająca życiu choroba bliskiej osoby oraz niespodziewana śmierć kogoś bliskiego; bycie świadkiem przemocy wobec bliskiej osoby, a także informacja o tym, że bliski krewny został skrzywdzony, napadnięty, brał udział w poważnym wypadku; klęski żywiołowe oraz wszelkie działania wojenne.

Przeżycie traumy u części osób niesie za sobą poważną konsekwencję jaką jest zespół stresu pourazowego, czyli PTSD. Występuje on zwykle do 3 miesięcy po traumatycznym wydarzeniu. Według DSM- IV o zaistnieniu tego zaburzenia mówimy wówczas, gdy pojawią się następujące objawy:
• ciągłe, natrętne przeżywanie wydarzenia (u dzieci także odtwarzanie zdarzenia poprzez zabawę)
• powracające przykre sny na temat zdarzenia (u dzieci mogą to być przerażające sny bez treści)
• poczucie ponownego przeżywania zdarzenia, złudzenia, halucynacje (u dzieci może nastąpić odtwarzanie traumy)
• uniknie wszystkiego, co kojarzy się z traumatycznym zdarzeniem i zmniejszona wrażliwość na bodźce
• nadmierne pobudzenie (np. problemy ze snem, koncentracją uwagi, drażliwość, wybuchowość)
• objawy utrzymują się ponad miesiąc,
• stan ten uniemożliwia normalne funkcjonowanie2

Warto jeszcze dodać, że powyższe objawy zaobserwujemy dopiero u dziecka powyżej drugiego roku życia. Młodsze dzieci przejawiają nieco inne zachowania:
- poniżej 6 miesiąca: pobudzenie, nadmierna wrażliwość na bodźce, drażliwość, zaburzenia fizjologiczne, wycofanie;
- od 6 miesiąca do roku: wzrost reakcji lękowych w nowych sytuacjach, złość, unikanie pewnych sytuacji, zaburzenia snu.

Traumą, której doświadcza wiele dzieci jest przemoc fizyczna i seksualna. Według badań objawy PTSD dotyczą 10-55% dzieci, które doznały tego rodzaju przemocy, w tym u 50-75% z nich objawy utrzymują się długotrwale, aż do wieku dorosłego. To z kolei może skutkować zaburzeniami psychicznymi w dorosłym życiu.3 Biorąc pod uwagę fakt, że sprawcami przemocy wobec dzieci najczęściej są ich bliscy, pojawia się smutny wniosek, iż dzieci doznające tego rodzaju traumy rzadko otrzymują jakąkolwiek pomoc.

Jak pomóc dziecku, które przeżyło traumę?
Dzieci są szczególnie wrażliwe na przeżywanie traumy. Ich psychika jest jeszcze nie w pełni ukształtowana i bardzo delikatna. Co więcej, dzieci są całkowicie zależne od dorosłych i to od nich zależy ich poczucie bezpieczeństwa. Przeżycie traumy nie zawsze wiąże się z wystąpieniem PTSD, natomiast zawsze pozostawi po sobie ślad, odbijając się na rozwoju psychicznym: społecznym, emocjonalnym lub intelektualnym dziecka. Dzieje się tak, ponieważ trauma bezpośrednio wpływa na struktury mózgu. Dlatego tak ważne jest, żeby otoczyć dziecko szczególną opieką i troską: jeśli zauważymy jakiekolwiek niepokojące nas objawy, podstawowym zadaniem rodzica jest wizyta z dzieckiem u psychologa lub psychiatry dziecięcego oraz podjęcie zalecanej terapii.

Różne dzieci – różne reakcje
Nie wszystkie dzieci reagują tak samo na podobne wydarzenia – oczywiście dotyczy to człowieka w każdym wieku. To, co dla jednego będzie przyczyną pojawienia się PTSD, dla innego może skończyć się, na przykład, problemami w radzeniu sobie z emocjami. Podstawowe znaczenie ma rodzaj traumy, jaką przeżyło dziecko, a także wiek (etap rozwoju) oraz kontekst, w jakim to się stało. Różnice w przeżywaniu wiążą się także z cechami osobowości dziecka oraz z relacjami panującymi w rodzinie. Bardzo ważne jest również samopoczucie innych bliskich osób, które razem z dzieckiem doświadczyły traumy. Dlatego często w przypadku traumatycznych zdarzeń pomocy specjalisty potrzebuje cała rodzina.

1. American Psychiatric Association. (2000/2008). Kryteria diagnostyczne według DSM-IV TR. (DSM-IV-TR Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Wrocław: Elsevier Urban@Partner.
2. American Psychiatric Association. (2000/2008). Kryteria diagnostyczne według DSM-IV TR. (DSM-IV-TR Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Wrocław: Elsevier Urban@Partner.
3. Dąbkowska M., Zespół stresu pourazowego u dzieci, Psychiatria w Praktyce Ogólnolekarskiej, nr 4/2002, Tom 2

 


© 2008-2014 Przedszkole nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi w Suwałach, Autor strony: Karol Grudziński